Innoveren en proberen

Innoveren en proberen

14 oktober 2015

Veel processen waar ik bij betrokken ben, hebben te maken met innoveren en met het schetsen van nieuwe toekomstperspectieven. Soms is het een terugkerend proces, zoals beleidsplanning, soms een noodzaak, omdat het oude concept niet meer werkt, de omstandigheden of de spelregels veranderd zijn.

Deelnemers aan zo’n denkproces voelen zich soms wat verloren. Ze zien niet altijd de link met hun dagelijkse werk en de impact die zij kunnen hebben op de innovatie in de eigen organisatie en de impact van die organisatie op zijn omgeving.

Onlangs ontmoette ik Gie Van den Eeckhout van het steunpunt voor sociaal-cultureel werk Socius. Hij bracht een inspirerend verhaal over maatschappelijk innoveren, dat mensen kan helpen de bredere context in het oog te houden én het denkproces over innovatie zelf te verscherpen.

Het eerste wat hij zei was: ‘innovatie gaat niet over de vorm, maar over het doel.’ Maatschappelijk innoveren, want daar heeft hij het over, gaat over iets nieuws teweeg brengen in de samenleving vanuit je missie. Hij zei er nog iets bij: ‘Organiseer praktijken die een voorafbeelding zijn van wat je wil veranderen in de maatschappelijke spelregels en hoop dat die praktijk impact zal hebben.’ Twee dingen springen er voor mij hier uit: werk vanuit je missie en organiseer praktijken.

Een missie formuleren lijkt soms een obligate opdracht. Toch merk ik vaak dat het samen maken van een missie mensen in een organisatie echt met elkaar in gesprek kan brengen. Een missie is er niet na één gesprek, maar krijgt langzamerhand vorm en focus. Een weloverwogen en gedragen missie is daarna een kompas waarop de hele organisatie kan varen, zonder dat de route al helemaal vastgelegd is.

Dat brengt me bij het tweede punt: organiseer praktijken. Die praktijken zijn de vaartocht op het kompas van de missie. Gie pleit voor het ontwikkelen van praktijken, die alert en creatief inspelen op maatschappelijke trends en een antwoord zijn op problemen of uitdagingen. Hij pleit ook voor tijd om te groeien en ruimte om van mislukkingen te leren. Superstrakke planning en minutieuze monitoring horen daar niet bij, wel een voortdurende blik op een punt in de toekomst en je missie als kompas.

Een ander opmerkelijk inzicht dat hij gaf was dat van de geschiedenis en de lange termijn. Maatschappelijke processen verlopen traag, maar er verandert wel degelijk iets in de manier waarop we onze samenleving inrichten en de manier waarop er tegenaan kijken. Hij noemde voorbeelden van de vakbonden en de vrouwenbeweging die grote veranderingen teweeg hebben gebracht, maar je kan ook denken aan de milieubeweging en - om in het gebied te blijven waarin ik veel werk- aan de manier waarop wij nu met erfgoed omgaan. Dat historische perspectief relativeert de zaken, want het zal niet meteen anders worden, maar geeft ook een hoopvol perspectief: samen zijn al die kleine praktijken een betekenisvolle stroom.

Als je perspectieven die Gie schetst voor ogen houdt, zie je de bredere context van het proces waar je zelf mee bezig bent. Ze motiveren om alert in te spelen op maatschappelijke trends, op lange termijn te denken en je te realiseren dat je een steentje bent op het kiezelpad naar de toekomst.

Andere recente inzichten

8 februari 2018

Onlangs las ik een boek over tijd, waar we allemaal een gebrek aan lijken te hebben.

27 juni 2017

Het tijdschrift META van de VVBAD (Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie) vroeg mij een stukje te schrijven over mijn werk als procesbegeleider. Dit is wat ik schreef:

​Graag samenwerken?

Neem contact op, dan bekijken we samen de mogelijkheden.