Tussengeluid

Tussengeluid

3 augustus 2016

Met de paradox dat je met muziek stilte kan evoceren en de ervaring ervan kan intensiveren, organiseerden we in juni een evenement rond klank en stilte, Listening between the Sounds. Het idee was ontstaan door de ervaring van weidsheid, schoonheid en stilte bij de doorkijkkerk in Borgloon, een kunstwerk in de open ruimte, opgebouwd uit metalen stroken, dat officieel Reading between the Lines heet. We wilden deze ervaring met anderen delen en zo een voorbeeld geven van wat je concreet kan doen met het wat vage thema stilte. We organiseerden daarom een concert in en rond de doorkijkkerk, waar de muziek de ervaring van de omgeving – het kunstwerk en het landschap – zou versterken.

Met de paradox dat je met muziek stilte kan evoceren en de ervaring ervan kan intensiveren, organiseerden we in juni een evenement rond klank en stilte, Listening between the Sounds. Het idee was ontstaan door de ervaring van weidsheid, schoonheid en stilte bij de doorkijkkerk in Borgloon, een kunstwerk in de open ruimte, opgebouwd uit metalen stroken, dat officieel Reading between the Lines heet. We wilden deze ervaring met anderen delen en zo een voorbeeld geven van wat je concreet kan doen met het wat vage thema stilte. We organiseerden daarom een concert in en rond de doorkijkkerk, waar de muziek de ervaring van de omgeving – het kunstwerk en het landschap – zou versterken.

Wat begon als een ideetje van een paar mensen, groeide min of meer organisch uit tot een evenement van een hele dag. Dat kwam vooral omdat allerlei organisaties die we vroegen om ons evenement bekend te maken zich erdoor aangesproken voelden, eraan meewerkten en er iets aan toevoegden. Zo kwamen er wandelingen en fietstochten, een boekje en een cellorecital bij zonsopgang bij.

Musiceren in de open lucht is riskant. Het kan regenen – wat gelukkig die dag nauwelijks gebeurde – en het geluid kan wegwaaien. Opvallend genoeg was het juist de combinatie van buitengeluiden en de muziek die heel goed werkte. De cellist die improviseerde op een cellosuite van Bach werd begeleid door gefluit van vogels. Het wat ijle geluid van de cello droeg veel verder dan je zou verwachten.

Het concert van een koor, een zangeres en een percussionist was, zelfs met een op het thema afgestemd repertoire, een experiment. Gelukkig bleek ook hier de combinatie met de omgeving wonderwel te werken. Dat ervoer het publiek, dat in het weiland rondom de kerk zat. Dat ervoeren de musici zelf. Muziek is meer dan een opeenvolging van tonen, juist de rusten en de stiltes ertussen roepen de spanning op die van muziek kan uitgaan. Een van de liederen had dan ook als titel Tussengeluid. Ook hier voegde het ruisen van de wind en het fluiten van de vogels een extra dimensie toe.

De stilte verhoogde de concentratie van de musici. Dat gebeurde het meest intensief bij de uitvoering van 4’33’’ van John Cage. Dit stuk bestaat uit drie delen stilte. Dat lijkt heel flauw, maar juist door de afwezigheid van muzikale klanken luister je naar wat er om je heen gebeurt en ervaar je die minuten heel intens. Die spanning voelden de musici zelf ook. Ik heb nog nooit een koor zo aandachtig naar de dirigent zien kijken, die stil stond met zijn armen in de lucht.

Het was een experiment, dat misschien alleen werkte op deze plek. Dat zullen we zien, omdat we het evenement herhalen in Damme, in een heel andere omgeving. Daarna stellen we het draaiboek met al onze ervaringen beschikbaar voor iedereen die ook zoiets wil organiseren. Want eigenlijk weten we wel dat het werkt, alleen zal de ervaring telkens weer anders zijn.

Listening beween the Sounds, 11 september in Damme, www.damme.be. Het draaiboek is vanaf oktober beschikbaar op de website van Waerbeke, www.waerbeke.be

Andere recente inzichten

8 februari 2018

Onlangs las ik een boek over tijd, waar we allemaal een gebrek aan lijken te hebben.

27 juni 2017

Het tijdschrift META van de VVBAD (Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie) vroeg mij een stukje te schrijven over mijn werk als procesbegeleider. Dit is wat ik schreef:

​Graag samenwerken?

Neem contact op, dan bekijken we samen de mogelijkheden.